Exegesa biblica — Modul 1
Las Evangels
Quatter portraits d'in sulet Segner. Dal secret messianic da Marcus fin al Logos preexistent da Gion.
Introducziun: il problem sinopting
Las quatter evangeliums canonics furman il center dal NT. Il problem sinopting designescha las similitads e differenzas tranter Matteaus, Marcus e Luca.
1. La ipotesa da las duas funtaunas
Soluziun dominanta (Lachmann 1835, Holtzmann 1863): (1) prioritad da Marcus — il pli vegl; (2) funtauna Q — collecziun persa da logia. Plinavant M e L. Alternatives: Farrer-Goulder (senza Q), Griesbach (Matteaus prim).
2. Marcus — Il secret messianic
Marcus (ca. 65-70 d.C.). Wrede (1901): Marcus presenta Gesu imponend il sil suenter ils miracles (1,44; 5,43; 8,30). Cristologia: Fegl da l'um (8,31; 10,45) che sto patir. Fin brusca (16,8).
3. Matteaus — Il Nov Moses
Matteaus (ca. 80-90 d.C.) structurescha il ministerium da Gesu cun tschintg discurs che imiteschan il Pentateuch: (1) Praedicaziun (5-7); (2) Discurs missiunaric (10); (3) Parablas (13); (4) Ecclesial (18); (5) Escatologic (24-25). Cristologia: Emanuel, Nov Moses.
4. Luca-Actas — Teologia da la storia
Conzelmann (1960): trais epocas: (1) Israel e profetas; (2) Gesu — 'center dal temp'; (3) Baselgia da l'Sperac (Ac). Temas lucanics: universalissem (genealogia fin Adam, Lc 3,38); ils paupers; las dunnas; misericordia (Bun Samaritan; Fegl prodig).
5. Gion — Il evangelium dal Logos
Gion (ca. 90-100 d.C.). Proleg (1,1-18): 'Al cumenzament era il Logos, ed il Logos era Dieu.' 'Ed il Logos è daventà charn' (1,14). Las set signas e las furmulaziuns ego eimi renvieschan al num divin (Ex 3,14). Cristologia: 'Jau e il Bab essan in' (10,30).
✟ Catolic
L'instrucziun da la CPB (1964) recugnuscha trais stadis. Vatican II, Dei Verbum 19: la metoda historic-critica è acceptada.
✠ Protestant
L'exegesa historic-critica è naschida en l'Illuminissem protestant (Reimarus, Lessing). Wright represchenta ina appropriaziun evangelical conservativa.
☦ Ortodox
La tradiziun ortodoxa lescha ils evangeliums en il context liturgic e patristic (Chrysostomus, Cyrill). La critica istorica vegn acceptada cun precauziun.
📚 Pour aller plus loin
Bibliografia
Marcus
Tge e la ipotesa da las duas funtaunas?
↩
✓
Soluziun dominanta (1835/1863): (1) prioritad da Marcus; (2) funtauna Q. Plinavant M e L.
Marcus
Tge e il secret messianic en Marcus tenor Wrede?
↩
✓
Wrede (1901): Marcus presenta Gesu imponend il sil suenter ils miracles. Mo la cruna revela la vera identitad da Gesu.
Matteaus
Tge sun ils tschintg discurs da Matteaus?
↩
✓
(1) Praedicaziun (5-7); (2) Missiunaric (10); (3) Parablas (13); (4) Ecclesial (18); (5) Escatologic (24-25).
Luca
Tge e la teologia da la storia da Conzelmann?
↩
✓
Trais epocas (1954): (1) Israel e profetas; (2) Gesu center dal temp; (3) Baselgia da l'Sperac.
Gion
Tge e il proleg giovanesc e il Logos?
↩
✓
Gv 1,1-18: 'Al cumenzament era il Logos.' Il Logos traversescha la Savezza (Pr 8), il Logos stoic. 'Il Logos è daventà charn' (1,14). Ego eimi: num divin (Ex 3,14).
Gion
Tge sun las set signas en Gion?
↩
✓
7 signas: aura en vin, fegl dal funcziunari, paralitic, multiplicaziun dal pang, curs sin l'aua, ciec da naschientscha, Lazarus.
Perscrutaziun
Tge e la Terza Tschertga dal Gesu historic?
↩
✓
Terza Tschertga (1980-2000): reinsertscha Gesu en il context dal Segund Temple. Figuras clav: Sanders (1985), Wright (1996), Meier (1991-2016), Bauckham (2006).
Luca
Tge fa il evangelium da Luca unic?
↩
✓
Particularitads da Luca: universalissem (genealogia fin Adam); ils paupers (6,20; 6,24-26; Lazarus 16,19-31); las dunnas; misericordia (Bun Samaritan, Fegl prodig -- propris da Luca); pregira e Sperac.
Marcus: secret messianic, cristologia dal Fegl da l'um (8,31; 10,45). Gesu vegn recugnì sco Fegl da Dieu mo a sia mort (15,39).
Matteaus: adempliment ed Emanuel. Nov Moses, Fegl da David (16,16).
Gion: pli auta cristologia dal NT. Logos preexistent (1,1-18), incarnaziun (1,14), identitad cun il Bab (10,30), ego eimi (Ex 3,14).
Brown, R.E. The Gospel of John. AB, 1966. Wrede, W. The Messianic Secret. 1971.
Contribuziuns lucanicas: (1) Universalissem: genealogia fin Adam (3,38). (2) Teologia da la pregira. (3) Ils paupers: beatitudin (6,20). (4) Dunnas: pli che 10 pericopas proprias. (5) Misericordia: Bun Samaritan; Fegl prodig.
Conzelmann, H. 1960. Bovon, F. Luke. Hermeneia. 2002-2013.
Quiz — Las Evangels
4 questions
Q1/4
La ipotesa da las duas funtaunas postulescha che:
💡
Ipotesa da las duas funtaunas: (1) prioritad da Marcus; (2) funtauna Q.Q2/4
Ils tschintg discurs da Matteaus imiteschan:
💡
Las 5 discurs imiteschan ils 5 cudeschs da Moses.Q3/4
Las furmulaziuns ego eimi en Gion renvieschan a:
💡
Las 7 furmulaziuns ego eimi (Gv 8,58) renvieschan a Ex 3,14 (LXX).Q4/4
La teologia da Conzelmann structurescha Luca-Actas en:
💡
Conzelmann (1954): (1) Israel e profetas; (2) Gesu -- center dal temp; (3) Baselgia da l'Sperac (Ac).Score
Avais terminà quest modul. Marcar-lu sco cumplettà per suivir tia progressiun.