Istorgia
Schissems e divisiuns
Les grandes fractures de la chrétienté — de 1054 à nos jours.
La storia dal crestianism è segnada da grondas divisiuns. Trais schismas fundaturs:
Il Grond Schisma (1054)
Schlatta tranter Roma e Custanza. Causas: Filioque, primat papal, paun azim vs. fermanà, conflicts da giurisdicziun. Excomunicaziuns reciprocas levadas en 1964 (Paul VI / Athénagoras).
La Refurma (1517)
Schlatta tranter catolicissem latin e Baselgias da la Refurma. Causas: soteriologia, autoritad (Sola Scriptura vs. Magisteri + Tradiziun), ecclesiologia.
Il Schisma Occidental (1378-1418)
Dus lura trais papas simultans (Roma, Avignon, Pisa). Resolvì dal Concil da Custanza (1414-1418). Ha pusà la dumonda dal conciliarissem.
Schisma Ost-Vest: causas teologicas
| Punt da conflict | Roma | Custanza |
|---|---|---|
| Filioque | Spiert dal Bab E dal Fegl | Spiert dal Bab mo |
| Primat papal | Giurisdicziun universala | Mo primat d'onur |
| Paun eucaristic | Azim | Fermanà |
| Giurisdicziun | Roma revendica la Bulgaria | Custanza revendica la Bulgaria |
Las grondas divisiuns da la Baselgia
| Data | Divisiun | Cussequenza |
|---|---|---|
| 325 | Arianissem condemnà | Survivenza politica |
| 431 | Schissem nestorian | Baselgia assira d'Orient |
| 451 | Schissem miafisitic | Copts, syriacs, armens |
| 1054 | Grond Schissem d'Orient | Rumpidura Roma–Constantinopel |
| 1378–1417 | Grond Schissem d'Occident | Dus papas concurrents |
| 1517–1648 | Refurma protestanta | Luterans, Refurmads, Anabaptists |
| 1534 | Schissem anglican | Communiun anglicana |
| 1870–1871 | Schissem vegl-catolic | Vegls-catolics (Utrecht 1889) |
| 1988 | Schissem lefebvrian | Fratergna S. Pius X |
Il Grond Schissem d'Orient (1054)
Als 16 da fanadur 1054, il legat pontifical Humbert da Silva Candida deponescha ina bulla d'excommunicaziun cunter il patriarc Michael Cerularius en Santa Sofia. Sis chaschuns profundas: il Filioque, la primauta universala da Roma, il pan azim, il celibat sacerdotal absolut, la divergenza linguistica, la dispita davart ils Bulgars. La revocaziun reciproca dals anatems è vegnida als 7 da december 1965 da Paul VI ed Athenagoras I.
La Refurma protestanta (1517–1648)
Las 95 tesas da Luther (31 d'october 1517) attatgan principalmain las indulgenzas predigias da Johann Tetzel per finanziar la Basilica San Peter. La tesa 1 declera: „Cura ch'il Segner Jesus Crist di: »Fai penitenza«, el ha vulì che la vita entira dals fidels saja penitenza."
Colloqui da Marburg (1529)
Da l'1 fin als 4 d'october 1529, Luther e Zwingli s'inscuntran a Marburg. Cunvegna sur da 14 articels da 15; cuntradicziun totala sin l'eucaristia. Questa rumpidura ha structurà il protestantissem: famiglia luterana e famiglia refurmada èn restadas separadas fin a la Concordia da Leuenberg 1973.
Schissems catolics moderns
Vegls-catolics (1871–1889): suenter il Vaticanum I, teologs sco Ignaz von Döllinger refusan l'infallibilitad. Fratergna S. Pius X (1970–1988): l'arcivestg Marcel Lefebvre refusa intginas orientaziuns dal Vaticanum II.
Vias da reconciliaziun
- 7 da december 1965 — revocaziun reciproca dals anatems dal 1054;
- Concordia da Leuenberg (1973) — uniun ecclesiala luterana-refurmada en Europa;
- Decleraziun communa sin la giustificaziun (Augsburg, 31 d'october 1999).
Sintesa pedagogica
La istorgia da las divisiuns cristianas obedescha a trais muvaments structurants: schissems cristologics antics (V–VII tschient.), schissem Orient-Occident (1054), Refurmas dal 16avel tschientaner, schissems moderns.
Vias da reconciliaziun contemporanas
Il 20avel tschientaner ha vesì naschair in muvament ecumenic senza precedent. Il Concil Vaticanum II (1962–1965) NA è betg in schissem — el è perfin l'avertura catolica majura al dialog ecumenic. Il decret Unitatis Redintegratio (1964) renconuscha per l'emprima giada che las autras tradiziuns cristianas èn „meds da salvaziun".
Il Cussegl Ecumenic da las Baselgias (CEB / WCC)
Il Cussegl Ecumenic da las Baselgias (CEB, englais WCC) è vegnì fundà ils 23 d'avust 1948 ad Amsterdam. Sia sedia è a Genevra al Center ecumenic da Bossey. El cumpiglia il 2025 circa 352 baselgias commembras en 120 pajais, represchentond passa 580 milliuns cristians. La Baselgia catolica romana n'è betg commembra ma participescha uffizialmain dapi il 1968. Las 11 assambleas generalas van dad Amsterdam 1948 fin Karlsruhe 2022. Documents maiors: Batten, Eucaristia, Ministeri (BEM) — Lima 1982; La Baselgia: invers ina visiun communa (2013).
Il Gruppa da Dombes (dapi il 1937)
Fundà il 1937 dal pader Paul Couturier (1881–1953), pioner da l'ecumenissem spiritual, il Gruppa da Dombes è ina gruppa da dialog teologic franzosa-svizra inuffiziala ma fitg influenta. Ella reunescha circa quaranta teologs catolics e protestants. Originalitad metodica: la „conversiun da las Baselgias". Publicaziuns maioras: Maria en il plan da Dieu e en la communiun dals sontgs (1991, 1997).
La Translaziun Ecumenica da la Bibla (TOB)
La TOB, iniziada il 1965, è la emprima translaziun biblica realisada cuminaivlamain dad exegets catolics, protestants e — dapi il 2010 — ortodox. Etappas: 1972 NT, 1975 AT, 1988 integrala, 2010 cun cudeschs deuterocanonics tenor il chanun ortodox, 2025 revisada cun lingua inclusiva.
Ils gronds gests da reconciliaziun dapi il 1965
- 7 da december 1965 — Revocaziun reciproca dals anatems dal 1054 da Paul VI ed Athenagoras I.
- 16 da mars 1973 — Concordia da Leuenberg.
- 31 d'october 1999 — Decleraziun communa sin la giustificaziun (Augsburg).
- 16 da favrer 2016 — Inscunter Francestg-Cyrill a L'Avana.
- 2022 — Assamblea da Karlsruhe dal CEB.
- 2025 — Conferenza mundiala da Cretta e Constituziun ad Alexandria.
Precisaziun: Vaticanum II e schissems
- Vaticanum II (1962–1965) n'è betg in schissem — el è il concil che ha refurmà la Baselgia catolica dad enturn.
- Il muvament lefebvrian (FSSPX, 1988) è in schissem derivà dal refus dal Vaticanum II.
- Vaticanum II ha empè finì plirs schissems: integraziun da las Baselgias orientalas catolicas.
📚 Pour aller plus loin
Referenzas
Occident
Tge èn las causas dal Grond Schisma dal 1054?
↩
✓
Teologicas: Filioque; ecclesiologicas: primat papal vs. conciliaritad; liturgicas: azim vs. fermanà; politicas: giurisdicziun davart la Bulgaria. Excomunicaziuns levadas en 1964.
1964
Tge è il Schisma Occidental (1378-1418)?
↩
✓
Perioda nua che dus lura trais papas simultans revendican l'autoritad (Roma, Avignon, Pisa). Resolvì dal Concil da Custanza (1414-1418). Ha pusà la dumonda dal conciliarissem.
Il schisma dal 1054 resulta da: (1) Filioque (Spiert dal Bab e dal Fegl -- agiunta occidentala al Credo, refüsada da l'Orient); (2) Primat papal (Roma revendica la giurisdicziun universala, Custanza accepta in primat d'onur); (3) Diferenzas liturgicas; (4) Rivalitad da giurisdicziun davart la Bulgaria. En 1964, Paul VI e Athénagoras stan las excomunicaziuns simbolicamain.
Pelikan. The Christian Tradition, Vol. 2. UChicago, 1974.
Quiz -- Schismas e divisiuns
2 questions
Q1/2
Cur èn vegnidas levadas las excomunicaziuns reciprocas dal 1054?
💡
En 1964, il Papa Paul VI ed il Patriarch Athénagoras da Custanza han levà reciprocamain las excomunicaziuns dal 1054. Quest gest simbolic fundatur ha inizià il dialog catolic-ortodox contemporan.Q2/2
Tge è il Schisma Occidental (1378-1418)?
💡
Il Schisma Occidental: dus lura trais papas simultans. Resolvì dal Concil da Custanza (1414-1418). Ha er pusà la dumonda dal conciliarissem.Score
Bibliography / Bibliographie / Bibliografia
Sources on schisms
- Cyprian. De ecclesiae unitate. SC 500.
- Augustine. Against the Donatists. CSEL 51.
- Photius. Mystagogia of the Holy Spirit. PG 102.
- Humbert of Silva Candida. Against the Greeks. PL 143.
- Michael Cerularius. Letter to Peter of Antioch. PG 120.
- Fourth Council of Constantinople (869-870). DH 650-664.
Studies on schisms
- Runciman, Steven. The Eastern Schism. Oxford: Clarendon, 1955.
- Congar, Yves. After Nine Hundred Years. New York: Fordham UP, 1959.
- Smith, Mahlon H. And Taking Bread... Cerularius and the Azyme Controversy of 1054. Paris: Beauchesne, 1978.
Modul cumplettà — marcar la progressiun.