Teologia cumparada
Salid cumparà
Salid cumparà — Protestant, Catholic, Orthodox.
La doctrina da la salvaziun è il punt da divergenza il pli profund tranter las tradiziuns cristianas. Ella tocca la dumonda fundamentala: co po l'um puccavider esser reconciliada cun Dieu? Las tradiziuns cristianas respondan en maners profundamain differentas.
Cumparaziun da las soteriologias
| Tradiziun | Model soteriologic | Texts clav |
|---|---|---|
| Protestant reformà | Giustificaziun forensica tras imputaziun -- Dieu declera giust il puccavider tras la giustia da Cristus. Sola fide, sola gratia. | Rm 3,21-28; Gal 2,16; Ef 2,8-9 |
| Luteran | Giustificaziun forensica -- Cristus piglia ils puccats dal puccavider, il puccavider retschaiva la giustia da Cristus (admirabile commercium). Pussanza retschavida tras la cretta. | Rm 4,5; Gal 3,13; 2 Cor 5,21 |
| Catolic | Giustificaziun transformativa -- infusiun da la grazia e renaschientscha interiura. Cretta + caritas + speranza. Cooperaziun umana (sinergissem mesirà). Sacraments necessaris. | Jc 2,24; Mt 25,31-46; Trient VI |
| Ortodox | Theosis (θέωσις) -- deificaziun progressiva. Participaziun en las energias divinas (Palamas). Salvaziun sco restauraziun da la maletg da Dieu. | 2 Pt 1,4; Jn 17,21-23; Gen 1,26-27 |
La Declaraziun communabla davart la Doctrina da la Giustificaziun (DCG, 1999)
Suttascritta en 1999 ad Augsburg dalla Federaziun Luterana Mondiala e dalla Baselgia Catolic (a la quala s'han agiuntà ils Metodistas en 2006 e la Communanza Mondiala da las Baselgias Reformadas en 2017), la DCG affirma in consensus da basa: omaduas tradiziuns confessan che "vegnim giustificads per sola grazia, tras la cretta en l'ovra salidifica da Cristus." Ils anatemas reciprocs dal XVI. tschientaner na valan betg pli per la doctrina da l'autra tradiziun.
✠ Protestant
Giustificaziun = act declarativ singul (betg in process). Santificaziun = consequenza da la giustificaziun, betg sia causa. Las ovras èn il frut da la cretta, betg sia cundiziun.
✟ Catolic
Giustificaziun = process cun cretta + caritas + speranza. Las ovras meritorias participeschan a la giustificaziun (betg sco causa primara, mabain sco cooperaziun). Sacraments necessaris.
☦ Ortodox
Salvaziun = deificaziun progressiva. Minus centrisada sin il pair puccat/pardon (giuridic) che sin la restauraziun da la maletg divina e la participaziun a las energias divinas.
Co salva Dieu?
| Tradiziun | Metafora |
|---|---|
| Catolic (Trent) | Giustificaziun che transfurma |
| Ortodox | Theosis (divinisaziun) |
| Luteran | Giustificaziun forensa, sola fide |
| Refurmà (Calvin) | Elecziun suverana, dubla predestinaziun |
| Arminian / methodist | Grazia preveniente |
La sola fide protestanta
Latin — Augustana IV
Sed gratis iustificentur propter Christum per fidem.
Rumantsch
„Vegn instruì che ils umans na pon betg vegnir giustifitgads davant Dieu cun lur agen forzas u merits, mabain ch'els vegnan giustifitgads gratuitamain per Crist tras la cretta."
Ils 5 punctgs dal calvinissem (TULIP) — Dordrecht 1618–1619
- T — Depravaziun totala;
- U — Elecziun incondiziunada;
- L — Expiaziun limitada;
- I — Grazia irresistibla;
- P — Perseveranza dals sontgs.
La theosis ortodoxa e la sinergia
L'ortodoxia discurra da sinergia (συνεργία) tranter la grazia divina e la libertad umana.
La Decleraziun communa sin la giustificaziun (1999)
Als 31 d'october 1999, la Baselgia catolica romana e la Federaziun luterana mundiala han suttascrit ad Augsburg ina Decleraziun communa sin la giustificaziun. Recepida dal Cussegl methodist mundial (2006) e dalla Communiun mundiala da las Baselgias refurmadas (2017).
Sintesa pedagogica
Las soteriologias cristianas s'articuleschan en quatter approchs: transformaziunista (catolic), deificaziunista (ortodox), forens (luteran), electiv (calvinista).
📚 Pour aller plus loin
Referenzas
DCG
Tge è la diferenza tranter la giustificaziun forensica e la giustificaziun transformativa?
↩
✓
Forensica (protestanta): Dieu declera giust il puccavider -- act declarativ, betg transformaziun interiura. Il crediaint è simul iustus et peccator. Transformativa (catolic): la giustificaziun mida vargamain il puccavider tras l'infusiun da la grazia. Cretta + caritas coopereschan.
Divergenza
Tge di la DCG (1999) davart la giustificaziun?
↩
✓
FLM e Vatican (1999): consensus da basa -- giustificaziun per sola grazia, tras la cretta en l'ovra salidifica da Cristus. Ils anatemas reciprocs dal XVI. tschientaner na valan betg pli per la doctrina da l'autra tradiziun. Divergenzas restantas: rolla da las ovras, sacraments, cumprenschiun da la grazia.
Lutero
Sola fide vs. cretta + caritas -- tge è la diferenza?
↩
✓
Protestant: la sola cretta giustifitgescha. Las ovras èn il frut da la cretta, betg sia cundiziun. Catolic: la cretta senza las ovras è morta (Jc 2,26) -- la cretta che giustifitgescha è la cretta furmada da la caritas. Concil da Trient: anatema sin mintgin che affirma la giustificaziun per sola cretta senza caritas.
Giustificaziun: Protestanta = forensica (declarativa) -- Dieu declera giust senza transformaziun interiura; Catolic = transformativa -- infusiun da la grazia santificanta; Ortodoxa = theosis -- restauraziun da la maletg da Dieu. Cooperaziun umana: Protestanta = nagina cooperaziun (sola gratia, sola fide); Catolic = sinergissem (cretta + caritas + speranza coopereschan); Ortodoxa = sinergissem centralisà sin la deificaziun. Sacraments: Protestanta = 2 sacraments; Catolic = 7 sacraments, ex opere operato; Ortodoxa = 7 mistiers. Convergenza ecumanica: la DCG (1999) stabilescha in consensus da basa tranter luterans e catolics.
McGrath. Iustitia Dei. 4a ed. CUP, 2020.
Quiz -- Soteriologia cumparegliaida
2 questions
Q1/2
Tge munta la 'giustificaziun forensica' en la soteriologia protestanta reformada?
💡
Protestant reformà: la giustificaziun è in act forensic (declarativ) -- Dieu declera giust il puccavider tras la giustia imputada da Cristus (sola fide). Sa differenzia da la santificaziun, che suonda mabain betg è giustificaziun. Simul iustus et peccator.Q2/2
La DCG (Declaraziun communabla davart la Giustificaziun, 1999) stabilescha che:
💡
DCG (1999): consensus da basa che omaduas tradiziuns confessan la giustificaziun 'per sola grazia, tras la cretta en l'ovra salidifica da Cristus.' Ils anatemas dal XVI. tschientaner na valan betg pli. Mabain divergenzas restan davart: rolla da las ovras, sacraments, doctrina da la grazia.Score
Bibliography / Bibliographie / Bibliografia
Compared soteriologies -- Catholic sources
- Trent. Decree on Justification (1547, Session VI). DH 1520-1583.
- Catechism of the Catholic Church, 1987-2029.
- Vatican II. Lumen Gentium 16; Ad Gentes 7.
Protestant soteriologies
- Luther. De servo arbitrio (1525). LW 33.
- Calvin. Institutes, III.
- Synod of Dort. Canons (1619).
- Westminster Confession (1647), chs. 11-13.
- Owen, John. The Death of Death (1648).
Orthodox soteriologies
- Athanasius. De Incarnatione. SC 199.
- Maximus the Confessor. Ambigua. PG 91.
- Palamas. Triads. Louvain, 1959.
- Lossky, V. Mystical Theology. Crestwood: SVS, 1957.
- Romanides, John. The Ancestral Sin. Ridgewood: Zephyr, 2002.
Modul cumplettà — marcar la progressiun.