Istorgia
Missiuns ed expansiun
L'expansion mondiale du christianisme — des premières missions aux enjeux contemporains de l'inculturation.
Il crestianism è naschì en la Palestina e cuntanescha oz 2,4 milliards da crediaints sin tuts ils continents -- circa 33% da la populaziun mondiala. Quest'expansiun è il resultat da dus millenis da missiun, savens ligada a l'expansiun coloniala europeica, che metta dumondas crucialas d'inculturaziun e da teologia da la missiun.
Las vundas historicas d'expansiun
| Perioda | Moviment principal | Figuras clav |
|---|---|---|
| I-III. tsch. | Expansiun greca-romana -- Paul, missiuns palestinesas, Egipta, Persia, Etiopia | Paul, Ignazi, Ireneu |
| IV-X. tsch. | Conversiun da l'Europa -- Constantin, Chlodwig, missiuns slavas (Ciril e Metodi) | Augustin da Canterbury, Bonifazi |
| XV-XVII. tsch. | Expansiun coloniala -- Americas, Africa, Asia (Jesuitas, Franciscans) | Francestg Saverio, Bartolomé de Las Casas |
| XVIII-XIX. tsch. | Missiuns protestantas -- Baptist Missionary Society, CMS, Missiun da Basilea | William Carey, David Livingstone |
| XX-XXI. tsch. | Sud global -- Pentecostalissem, Baselgias africanas independentas, missiun inversa | Oral Roberts, Giuvannes Paul II |
Missio Dei: in chombiamanet da paradigma
Il concept da Missio Dei (Missiun da Dieu) è vegnì sviluppà a la Conferenza da Willingen (CIM, 1952): la missiun n'è betg primarmain l'activitad da la Baselgia, mabain da Dieu sez -- Bab, Fegl e Spiert -- en ses plan da salvaziun universal. La Baselgia participescha a la missiun da Dieu, ella na posseda betg quella. Quest chombiamanet da paradigma ha transformà la teologia missionara protestanta: da la cunquista a la testimonianza, da la civilisaziun a l'inculturaziun.
✠ Protestant
Missiun = testimonianza da l'Evangelium. Bosch: missiun holistica -- evangelisaziun + giustia + servetsch. Pact da Losanna (1974): l'evangelisaziun è prioritaria mabain includa la responsabiltad sociala.
✟ Catolic
Missiun = evangelisaziun. Ad Gentes (Vatican II, 1965): la missiun deriva da la Trinitad. Giustia e svilup fan part da l'evangelisaziun. Giuvannes Paul II: "nova evangelisaziun".
☦ Ortodox
Missiun tras la liturgia e la testimonianza da vita (martyria). Inculturaziun: liturgia en la lingua locala (tradiziun byzantina). Spiritualitad esicasma sco center da la testimonianza.
Las missiuns svizras — focus specific
La Svizra, terra natala dal calvinissem e dal pietissem, ha sviluppà in muvament missiunar d'intensitad remartgabla. Dus centers dominan: la Svizra romanda cun la Mission Romande da Losanna, e la Svizra tudestga cun la Mission da Basilea.
La Mission Romande (Losanna, 1875)
La Mission Romande è fundada il 1875 a Losanna da Ernest Creux e Paul Berthoud. Champ principal: Africa dal sid (terra dals Tsonga, oz sid dal Mozambic e Limpopo). Figura maiura: Henri-Alexandre Junod (1863–1934), antropolog pioner.
La Mission da Basilea (1815)
La Mission da Basilea (oz Mission 21) è fundada il 1815 da pietists. Champs principals: Ghana (dapi il 1828), India dal sid (dapi il 1834), Camerun (dapi il 1886), China (1846–1949).
Albert Schweitzer — teolog, medi, missiunar
Albert Schweitzer (1875–1965) è ina da las figuras missiunaras las pli emblematicas dal 20avel tschientaner, e l'unic missiunar protestant ch'ha retschet il Premi Nobel da la pasch (1952).
Nascì a Kaysersberg (Alsazia Auta), Schweitzer è il medem temp:
- Teolog — autur dad Von Reimarus zu Wrede (1906) ed Die Mystik des Apostels Paulus (1930);
- Musicist — biografia da J. S. Bach (1905);
- Filosof — etica dal „Respect da la Vita";
- Medi e missiunar — fundaziun da l'ospital da Lambaréné (Gabun) il 1913.
Onurificenzas: Premi Nobel da la pasch 1952. Teologia missiunara: „Mes duvair n'è betg da giuditgar, mabain dad agüdar".
📚 Pour aller plus loin
Referenzas
Teologia
Tants crestans dat il mund?
↩
✓
Circa 2,4 milliards -- circa 33% da la populaziun mondiala. Il crestianism è la religiun la pli gronda dal mund. Grondas concentraziuns: Africa subsahariana, America Latina, Asia (creschenta), Europa (decreschenta). Il Sud global cuntanescha oz pli crestans che il Nord global.
Inculturaziun
Tge è la Missio Dei?
↩
✓
Concept teologic (Conferenza da Willingen, CIM, 1952): la missiun appartegna a Dieu (Bab, Fegl, Spiert) en ses plan da salvaziun universal -- betg a la Baselgia sco tala. La Baselgia participescha a la missiun da Dieu. Chombiamanet da paradigma: da las 'missiuns da la Baselgia' a la 'missiun da Dieu en la quala la Baselgia participescha.'
La Missio Dei (Willingen, 1952) inversa la logica tradiziunala: la missiun na discurrn betg pli da la Baselgia vers il mund, mabain da Dieu vers il mund tras la Baselgia. Dieu (Bab, Fegl, Spiert) è l'agent missionari principal. Consequenzas per la missiologia protestanta: (1) decentrisaziun da la Baselgia -- la missiun n'è betg auto-expansiun d'ina instituziun; (2) averta a l'acziun da Dieu ordaifer la Baselgia instituziúnala; (3) missiun holistica -- giustia sociala, inculturaziun, testimonianza ecologica; (4) critica da la missiun coloniala e paternalistica. David Bosch (Transforming Mission, 1991) synthetegescha quest approche en 13 paradigmas da missiun.
Bosch. Transforming Mission. Orbis, 1991.
Quiz -- Missiun cristiana
2 questions
Q1/2
Il concept da la Missio Dei, sviluppà a Willingen (1952), affirma che:
💡
Missio Dei (Willingen, CIM, 1952): la missiun deriva da la natira da Dieu -- il Bab trametta il Fegl, il Bab e il Fegl trametteschan il Spiert, il Spiert trametta la Baselgia. La missiun n'è betg l'auto-expansiun da la Baselgia mabain participaziun al moviment da Dieu vers il mund.Q2/2
Il Pact da Losanna (1974) davart la missiun affirma che:
💡
Pact da Losanna (1974, Billy Graham, John Stott): l'evangelisaziun è primara en la missiun da la Baselgia -- mabain era la responsabiltad sociala e la giustia fan part da quella. Evangelisaziun e responsabiltad sociala èn distintas mabain inseparablas.Score
Bibliography / Bibliographie / Bibliografia
Mission -- primary sources
- Boniface. Letters. MGH Epp. Sel. I.
- Las Casas, Bartolome de. History of the Indies. New York: Harper, 1971.
- Las Casas. A Short Account of the Destruction of the Indies (1552).
- Edinburgh Missionary Conference 1910. Report. 9 vols. Edinburgh: Oliphant, 1910.
Historical studies
- Latourette, Kenneth S. A History of the Expansion of Christianity. 7 vols. New York: Harper, 1937-1945.
- Neill, Stephen. A History of Christian Missions. 2nd ed. London: Penguin, 1986.
- Bosch, David J. Transforming Mission. Maryknoll: Orbis, 1991.
- Sanneh, Lamin. Translating the Message. Maryknoll: Orbis, 1989.
- Walls, Andrew F. The Missionary Movement in Christian History. Maryknoll: Orbis, 1996.
Modul cumplettà — marcar la progressiun.